जानेवारी महिना म्हटलं की कडाक्याची थंडी, स्वच्छ निरभ्र आकाश आणि थंडगार सकाळ डोळ्यांसमोर येते. मकरसंक्रांतीनंतर साधारणपणे थंडीचा कडाका कमी होतो आणि उन्हाचा जोर वाढू लागतो, असा अनुभव दरवर्षीचा आहे. मात्र, यंदा संक्रांतीनंतरच हवामानाने वेगळाच रंग दाखवला असून बीड जिल्ह्यासह संपूर्ण मराठवाडा अवकाळी पावसाच्या संकटात सापडला आहे.
बुधवारी सायंकाळच्या सुमारास बीड आणि केज तालुक्यातील गप्पेवाडी परिसरात अचानक हलक्या पावसाच्या सरी कोसळल्या. पावसाचे ढग आणि रिमझिम सरी पाहून नागरिक अक्षरशः अवाक झाले. संक्रांतीनंतर ऊन वाढण्याऐवजी हे पावसाचं कसलं संकट, असा प्रश्न आता सर्वसामान्यांपासून शेतकऱ्यांपर्यंत सर्वांनाच पडला आहे.बीडमध्ये अचानक बदलले हवामानदिवसभर वातावरण कोरडं आणि उष्ण वाटत असताना अचानक संध्याकाळी ढग दाटून आले. काही ठिकाणी रिमझिम पाऊस पडला, तर काही भागांत फक्त ढगाळ वातावरण कायम राहिलं.
बीड, केज, अंबाजोगाईसह मराठवाड्यातील अनेक भागांत हवामानात अचानक बदल झाल्याने नागरिकांची धांदल उडाली.विशेष म्हणजे हा पाऊस जोरदार नसला, तरी रब्बी पिकांच्या दृष्टीने तो चिंतेचा विषय ठरत आहे. ज्वारी, हरभरा आणि गहू ही पिकं सध्या वाढीच्या महत्त्वाच्या टप्प्यावर आहेत. अशा वेळी अवकाळी पाऊस आणि नंतर येणारी कडाक्याची थंडी पिकांसाठी धोकादायक ठरू शकते.
नेमका पाऊस का पडतोय?
हवामान तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, बंगालच्या उपसागरात तामिळनाडूच्या किनारपट्टीजवळ कमी दाबाचा पट्टा तयार झाला आहे. या कमी दाबाच्या क्षेत्रामुळे तिथे चक्राकार वाऱ्यांची स्थिती निर्माण झाली असून त्याचा अप्रत्यक्ष परिणाम महाराष्ट्रावर, विशेषतः मराठवाड्यावर होत आहे.दक्षिणेकडून येणाऱ्या ओलसर वाऱ्यांमुळे ढगांची निर्मिती होत असून बीडसह मराठवाड्यातील आठही जिल्ह्यांत ढगाळ वातावरण पसरलं आहे. याच ढगांमुळे हलक्या सरी, रिमझिम पाऊस आणि अचानक गारवा जाणवत आहे. पुणे जिल्ह्यातील काही भागांतही १० ते १५ मिनिटांच्या हलक्या सरी कोसळल्याचं चित्र पाहायला मिळालं.
संक्रांतीनंतर वाढणार थंडीचा कडाकागेल्या ४८ तासांत किमान तापमान सुमारे १७ अंश सेल्सिअसपर्यंत होते. त्यामुळे थंडीचा फारसा त्रास जाणवत नव्हता. मात्र, हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार १४ जानेवारी म्हणजेच मकरसंक्रांतीनंतर हे ढगाळ वातावरण हळूहळू निवळण्याची शक्यता आहे.ढग दूर झाल्यानंतर उत्तर भारतातून थंड वारे महाराष्ट्रात प्रवेश करतील. त्यामुळे १५ ते १८ जानेवारी दरम्यान थंडीची तीव्र लाट येण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. काही भागांत तापमान थेट १२ अंशांच्या खाली जाण्याची शक्यता असून रात्री आणि पहाटे प्रचंड हुडहुडी भरू शकते.शेतकरी वाढत्या चिंतेतअवकाळी पावसामुळे काही शेतकऱ्यांना तात्पुरता दिलासा मिळाला असला, तरी येणाऱ्या थंडीचा कडाका अधिक चिंतेचा विषय ठरत आहे.
तापमानात मोठी घट झाल्यास ज्वारी, हरभरा आणि गहू या पिकांवर मोठ्या प्रमाणात दव पडण्याची शक्यता आहे.दवामुळे पिकांवर करपा, बुरशीजन्य रोग आणि कीड वाढण्याचा धोका असतो. विशेषतः हरभऱ्यावर मर आणि गहू पिकावर तांबेरा रोगाचा प्रादुर्भाव वाढू शकतो, अशी भीती कृषी तज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी वेळेवर प्रतिबंधात्मक उपाययोजना करण्याचा सल्ला दिला जात आहे.कोकणातही ढगाळ वातावरणाचा फटकामराठवाड्यासह कोकणातही हवामानात बदल दिसून येत आहे. ढगाळ वातावरण आणि आर्द्रतेमुळे कोकणातील आंबा आणि काजूच्या बागांवर परिणाम झाला आहे. अनेक ठिकाणी आलेला मोहोर गळून पडल्याच्या तक्रारी शेतकऱ्यांकडून येत आहेत. याचा थेट परिणाम यंदाच्या उत्पादनावर होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
पुढील काही दिवस हवामानाकडे लक्ष आवश्यकहवामान तज्ज्ञांच्या मते, पुढील काही दिवस हवामान अस्थिर राहण्याची शक्यता आहे. ढगाळ वातावरण, थंडीची लाट आणि दव यामुळे शेतीसह आरोग्यावरही परिणाम होऊ शकतो. लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि आजारी व्यक्तींनी विशेष काळजी घेण्याचा सल्ला डॉक्टरांकडून दिला जात आहे.एकीकडे संक्रांतीनंतर ऊन वाढण्याची अपेक्षा असताना, दुसरीकडे अवकाळी पाऊस आणि थंडीची लाट यामुळे संपूर्ण मराठवाडा संभ्रमात सापडला आहे. हवामानाचा हा विचित्र खेळ पुढील काही दिवस तरी कायम राहणार असल्याने शेतकरी आणि नागरिकांनी सतर्क राहणं गरजेचं ठरत आहे.
