नागपूर | प्रतिनिधी
राज्यात विशेषतः विदर्भात वाढत चाललेल्या नायलॉन मांजाच्या गंभीर धोक्याची अखेर मुंबई उच्च न्यायालयाने दखल घेतली आहे.
पतंग उडवताना वापरल्या जाणाऱ्या नायलॉन मांजामुळे गेल्या काही वर्षांत अनेक निष्पाप नागरिक, दुचाकीस्वार, पादचारी तसेच पक्ष्यांना आपला जीव गमवावा लागला आहे. या पार्श्वभूमीवर मुंबई उच्च न्यायालयाने विदर्भातील सर्व जिल्हाधिकाऱ्यांना अत्यंत कडक अंमलबजावणीचे आदेश दिले असून, नायलॉन मांजाच्या विक्री, साठवण आणि वापरावर कठोर कारवाईचे निर्देश दिले आहेत.न्यायालयाच्या आदेशानुसार, नायलॉन मांजाची विक्री करणाऱ्यांवर तब्बल अडीच लाख रुपये दंड ठोठावण्यात येणार आहे.
तर नायलॉन मांजाचा वापर करणाऱ्या व्यक्तीला ५० हजार रुपयांचा दंड भरावा लागणार आहे. विशेष म्हणजे, जर एखाद्या अल्पवयीन मुलाने नायलॉन मांजाचा वापर केल्याचे आढळले, तर हा दंड थेट त्या मुलाच्या पालकांकडून वसूल केला जाणार आहे. त्यामुळे पालकांनीही आपल्या मुलांवर कडक लक्ष ठेवण्याची गरज निर्माण झाली आहे.
अपघात झाल्यास पोलीस अधिकाऱ्यांवरही कारवाईनायलॉन मांजामुळे होणाऱ्या अपघातांबाबत न्यायालयाने अत्यंत महत्त्वाचा निर्णय दिला आहे. ज्या भागात नायलॉन मांजामुळे अपघात होईल, त्या परिसरातील संबंधित पोलीस अधिकारी आणि ठाणे प्रभारी यांची जबाबदारी निश्चित केली जाणार आहे.
निष्काळजीपणा आढळल्यास संबंधित अधिकाऱ्यांवर शिस्तभंगाची कारवाई केली जाण्याचे स्पष्ट संकेत न्यायालयाने दिले आहेत.यामुळे आता केवळ नागरिकांनाच नव्हे, तर पोलीस प्रशासनालाही अधिक सतर्क राहावे लागणार आहे. नायलॉन मांजाची विक्री, साठवण किंवा वापर होत असल्यास तात्काळ कारवाई करणे पोलिसांवर बंधनकारक असणार आहे.२७ डिसेंबरला अधिकृत नोटीस, २९ पर्यंत आदेशांची अंमलबजावणीया निर्णयाबाबत २७ डिसेंबर रोजी अधिकृत जाहीर नोटीस प्रसिद्ध केली जाणार आहे.
त्यानंतर २९ डिसेंबरपर्यंत राज्यातील सर्व पोलीस अधिकाऱ्यांना या कारवाईसंदर्भातील स्पष्ट सूचना देणे प्रशासनावर बंधनकारक करण्यात आले आहे. यासाठी जिल्हाधिकारी, पोलीस अधीक्षक आणि महानगर पोलीस आयुक्त यांना विशेष जबाबदारी देण्यात आली आहे.नायलॉन मांजाचा धोका का गंभीर आहे?नायलॉन मांजा दिसायला साधी वाटत असली, तरी ती अत्यंत धारदार आणि मजबूत असते. दुचाकीस्वारांच्या गळ्याला, हाताला किंवा चेहऱ्यावर गुंडाळल्यास ती क्षणात गंभीर जखम किंवा मृत्यू देखील घडवू शकते.
अनेक ठिकाणी गळा चिरल्याच्या घटना घडल्या आहेत. याशिवाय, पक्षी आणि प्राण्यांसाठीही नायलॉन मांजा अत्यंत घातक ठरते. अनेक पक्षी या मांजेत अडकून जखमी होतात किंवा मृत्युमुखी पडतात.पालकांसाठी इशाराउत्सवाच्या काळात किंवा सुट्ट्यांमध्ये मुलांकडून पतंग उडवण्याचे प्रमाण वाढते. मात्र, नायलॉन मांजा वापरणे कायद्याने गुन्हा ठरवण्यात आला असून, आता त्याची थेट आर्थिक झळ पालकांना बसणार आहे.
त्यामुळे पालकांनी आपल्या मुलांना कागदी किंवा सूती मांजाच वापरण्याबाबत सक्ती करावी, तसेच नायलॉन मांजाचे दुष्परिणाम समजावून सांगावेत, असे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात आले आहे.नागरिकांनीही सहकार्य करण्याचे आवाहनन्यायालयाच्या या कठोर निर्णयामुळे नायलॉन मांजावर नियंत्रण येण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. मात्र, यासाठी नागरिकांचे सहकार्य तितकेच महत्त्वाचे आहे.
नायलॉन मांजाची विक्री किंवा वापर कुठे होत असल्याचे आढळल्यास तात्काळ पोलिसांना माहिती देण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
