बीड | प्रतिनिधी
पर्यावरण संवर्धनासाठी ओळखले जाणारे अभिनेते सयाजी शिंदे यांच्या संकल्पनेतून उभ्या राहिलेल्या बीडजवळील ‘सह्याद्री देवराई’ या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पाला बुधवारी रात्री भीषण आगीचा फटका बसला. रात्री सुमारे ९ वाजण्याच्या सुमारास लागलेल्या या आगीत हजारो छोटी-मोठी झाडे जळून खाक झाली असून, अनेक वर्षांच्या मेहनतीवर पाणी फिरल्याने निसर्गप्रेमींमध्ये तीव्र हळहळ व्यक्त होत आहे.
‘सह्याद्री देवराई’ हा प्रकल्प केवळ वृक्षारोपणापुरता मर्यादित नसून, जैवविविधता जपण्याचा एक आदर्श उपक्रम म्हणून ओळखला जात होता. या ठिकाणी विविध देशी वृक्षांची लागवड करण्यात आली होती. वन्यजीवांसाठी नैसर्गिक अधिवास निर्माण करणे, पावसाचे पाणी अडवणे आणि परिसरातील हवामान संतुलित ठेवणे, हा या प्रकल्पाचा मुख्य उद्देश होता. मात्र, या भीषण आगीत या सगळ्याचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाले आहे.डोंगराळ भागामुळे मदतकार्यात अडथळेही आग डोंगराळ आणि दुर्गम भागात पसरल्याने अग्निशमन दलाला घटनास्थळी पोहोचण्यात मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागला.
अरुंद रस्ते, चढ-उतार आणि अंधार यामुळे मदतकार्य मंदावले. आग वेगाने पसरत असल्याने परिस्थिती अधिक गंभीर बनली होती. मात्र, स्थानिक तरुण, ग्रामस्थ आणि वन विभागाच्या कर्मचाऱ्यांनी जीव धोक्यात घालून शर्थीचे प्रयत्न करत आग आटोक्यात आणली.अनेक तासांच्या अथक प्रयत्नांनंतर आग नियंत्रणात आली, मात्र तोपर्यंत हजारो झाडे, रोपे आणि वनस्पती भस्मसात झाली होती. काही भागांत जमिनीवरील जैविक थरही जळून गेला असून, याचा परिणाम पुढील अनेक वर्षे जाणवण्याची शक्यता आहे.निसर्गप्रेमींमध्ये संताप आणि दुःखया घटनेनंतर पर्यावरणप्रेमी, सामाजिक कार्यकर्ते आणि स्थानिक नागरिकांमध्ये तीव्र संताप व्यक्त होत आहे. अनेकांनी सोशल मीडियावर या घटनेबद्दल दुःख व्यक्त करत दोषींवर कठोर कारवाईची मागणी केली आहे.
काही नागरिकांनी ही आग नैसर्गिक नसून मानवनिर्मित असण्याची शक्यता व्यक्त केली आहे.उन्हाळ्याच्या सुरुवातीला अनेक ठिकाणी जाणूनबुजून आग लावण्याच्या घटना घडत असल्याचे याआधीही समोर आले आहे. त्यामुळे ‘सह्याद्री देवराई’ प्रकल्पाला लागलेली ही आग अपघाती आहे की कोणी मुद्दाम लावलेली आहे, याची सखोल चौकशी करण्याची मागणी जोर धरू लागली आहे.सखोल चौकशीची मागणीवन विभागाने या प्रकरणाची गंभीर दखल घेतली असून, आगीचे नेमके कारण शोधण्यासाठी तपास सुरू करण्यात येणार आहे. जर ही आग मानवनिर्मित असल्याचे निष्पन्न झाले, तर दोषींवर कडक कारवाई केली जावी, अशी मागणी नागरिकांकडून होत आहे.
पर्यावरणाचे नुकसान करणाऱ्यांवर कठोर कायदे लागू करावेत, अशी भावना सर्वसामान्यांमध्ये आहे.पुन्हा उभारीसाठी प्रयत्नांची गरजया घटनेनंतर ‘सह्याद्री देवराई’ पुन्हा उभी करण्यासाठी नव्याने नियोजन करण्याची गरज निर्माण झाली आहे. जळालेल्या भागात पुनर्लागवड, माती संवर्धन आणि जलसंधारणाची कामे हाती घेणे आवश्यक आहे. यासाठी शासन, सामाजिक संस्था आणि नागरिकांनी एकत्र येऊन पुढाकार घ्यावा, असे आवाहन पर्यावरणतज्ज्ञांकडून करण्यात येत आहे.अभिनेते सयाजी शिंदे यांनी याआधीही अनेक वेळा पर्यावरण संवर्धनासाठी जनजागृती केली आहे. या आगीमुळे मोठे नुकसान झाले असले, तरी या संकटातून पुन्हा उभे राहत निसर्गाचे रक्षण करण्याचा निर्धार अधिक बळकट होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
निसर्ग रक्षणाची जबाबदारी सर्वांची‘सह्याद्री देवराई’सारखे प्रकल्प म्हणजे भविष्यातील पिढ्यांसाठीची गुंतवणूक आहे. अशा उपक्रमांचे संरक्षण करणे ही केवळ प्रशासनाचीच नव्हे, तर प्रत्येक नागरिकाची जबाबदारी आहे. या घटनेतून धडा घेत पर्यावरण रक्षणासाठी अधिक सतर्कता बाळगण्याची गरज आहे.ही आग केवळ झाडांची नाही, तर माणसाच्या निष्काळजीपणामुळे निसर्गाला बसलेली मोठी जखम आहे. या जखमेवर फुंकर घालण्यासाठी सर्वांनी एकत्र येऊन प्रयत्न करणे, हीच खरी काळाची गरज आहे.
