बीड | प्रतिनिधी
राज्यातील दहावी आणि बारावीच्या फेब्रुवारी महिन्यात होणाऱ्या परीक्षांमध्ये कॉपीमुक्त आणि पारदर्शक वातावरण राखण्यासाठी प्रशासनाने यंदा अत्यंत कडक उपाययोजना केल्या आहेत. महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाच्या वतीने प्रथमच परीक्षा केंद्रांवर ‘एआय’ (आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स) आधारित सीसीटीव्ही कॅमेरे अनिवार्य करण्यात आले असून, या आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून प्रत्येक हालचालीवर बारकाईने लक्ष ठेवले जाणार आहे. बीड जिल्हाधिकारी कार्यालयात शुक्रवारी पार पडलेल्या जिल्हा दक्षता समितीच्या आढावा बैठकीत हा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेण्यात आला.
यंदा परीक्षा प्रक्रियेत तंत्रज्ञानाचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जाणार असून, एआय कॅमेऱ्यांमुळे कॉपी, मोबाईलचा वापर, संशयास्पद हालचाली तसेच गैरप्रकारांना आळा घालण्यास मदत होणार आहे. एखादा विद्यार्थी परीक्षेदरम्यान गैरप्रकार करताना आढळल्यास ही यंत्रणा तात्काळ मुख्य नियंत्रण कक्षाला किंवा पर्यवेक्षकाला ‘रेड फ्लॅग’ अलर्ट पाठवणार आहे. त्यामुळे तत्काळ कारवाई करणे प्रशासनाला शक्य होणार आहे.
प्रत्येक हालचालीवर एआयची नजर
या एआय आधारित कॅमेऱ्यांची खासियत म्हणजे ते केवळ दृश्यच नव्हे तर संशयास्पद हालचाली, कुजबुज, बाहेरील आवाज किंवा असामान्य वर्तन देखील टिपू शकतात. एखाद्या विद्यार्थ्याचे वारंवार मागे-पुढे पाहणे, खिशात हात घालणे, शेजारील विद्यार्थ्याशी संवाद साधणे किंवा अचानक हालचाल करणे या बाबी एआय प्रणालीद्वारे नोंदवल्या जातील. त्यामुळे पारंपरिक देखरेखीपलीकडे जाऊन अत्याधुनिक पद्धतीने परीक्षा नियंत्रणात ठेवली जाणार आहे.
१०६ भरारी पथकांची तैनाती
कॉपीमुक्त परीक्षा सुनिश्चित करण्यासाठी यंदा महसूल विभागासह एकूण १०६ भरारी पथके तैनात करण्यात येणार आहेत. ही पथके अचानक परीक्षा केंद्रांवर भेट देऊन तपासणी करणार असून, कुठेही गैरप्रकार आढळल्यास तात्काळ अहवाल सादर केला जाणार आहे. विद्यार्थ्यांबरोबरच गैरप्रकारांना प्रोत्साहन देणाऱ्या किंवा दुर्लक्ष करणाऱ्या केंद्रप्रमुख, पर्यवेक्षक किंवा इतर कर्मचाऱ्यांवरही कठोर कारवाई केली जाणार असल्याचे स्पष्ट निर्देश प्रशासनाने दिले आहेत.
दोषी आढळल्यास निलंबनाची कारवाई
बैठकीत स्पष्ट करण्यात आले की, परीक्षेदरम्यान गैरप्रकारात सहभागी आढळलेल्या कर्मचाऱ्यांवर तात्काळ निलंबनाची कारवाई केली जाईल. कोणालाही पाठीशी घातले जाणार नाही, अशी ठाम भूमिका जिल्हा प्रशासनाने घेतली आहे. यामुळे परीक्षा प्रक्रियेतील शिस्त आणि विश्वासार्हता अधिक मजबूत होणार आहे.
४५ हजारांहून अधिक विद्यार्थी परीक्षेला
बीड जिल्ह्यात यंदा १०३ परीक्षा केंद्रांवर एकूण ४५,२४७ विद्यार्थी दहावी व बारावीची परीक्षा देणार आहेत. यामध्ये दहावी आणि बारावीचे हजारो विद्यार्थी सहभागी होणार असल्याने प्रशासनाने सुरक्षेच्या दृष्टीने विशेष खबरदारी घेतली आहे. मोठ्या संख्येने विद्यार्थी असलेल्या केंद्रांवर अतिरिक्त निरीक्षक, पोलिस बंदोबस्त आणि स्वतंत्र नियंत्रण व्यवस्था ठेवण्यात येणार आहे.
१३ केंद्रे ‘उपद्रवी’ घोषित
प्रशासनाने यंदा ७ दहावीची आणि ६ बारावीची परीक्षा केंद्रे ‘उपद्रवी’ (संवेदनशील) म्हणून घोषित केली आहेत. या केंद्रांवर पूर्वीच्या अनुभवाच्या आधारे विशेष लक्ष ठेवले जाणार आहे. या ठिकाणी स्थानिक शिक्षकांऐवजी बाहेरील अनुदानित शाळांमधील अनुभवी शिक्षकांची नियुक्ती करण्यात आली आहे, जेणेकरून स्थानिक दबाव किंवा ओळखीमुळे गैरप्रकार होऊ नयेत.
पालक व विद्यार्थ्यांना प्रशासनाचे आवाहन
जिल्हा प्रशासनाने विद्यार्थ्यांना कोणत्याही प्रकारच्या अफवा किंवा गैरमार्गांचा अवलंब न करता स्वतःच्या मेहनतीवर परीक्षा देण्याचे आवाहन केले आहे. तसेच पालकांनीही आपल्या पाल्यांना कॉपीपासून दूर राहण्याचा सल्ला द्यावा, असे सांगण्यात आले आहे. “एआय कॅमेऱ्यांमुळे कोणताही गैरप्रकार लपवून ठेवणे शक्य नाही,” असा इशाराही प्रशासनाकडून देण्यात आला आहे.
परीक्षेची विश्वासार्हता वाढणार
परीक्षेची विश्वासार्हता वाढणार
एआय तंत्रज्ञान, भरारी पथके, संवेदनशील केंद्रांवरील विशेष उपाययोजना आणि कठोर कारवाई यामुळे यंदाच्या दहावी-बारावीच्या परीक्षा अधिक पारदर्शक, शिस्तबद्ध आणि विश्वासार्ह ठरणार असल्याचा विश्वास प्रशासनाने व्यक्त केला आहे. शिक्षण व्यवस्थेत शिस्त आणि प्रामाणिकपणा राखण्यासाठी उचललेले हे पाऊल भविष्यातील परीक्षांसाठीही दिशादर्शक ठरणार आहे.
